ÇADIR KÖŞKÜ


Haritada Gör

Çadır Köşkü Sultan Abdülaziz’in isteğiyle, 1871 yılında Çırağan Sarayı ile beraber Sarkis Balyan ve kardeşlerine sedir köşkü olarak yaptırılmıştır. Sarayın arka bahçesinde yapılacak günübirlik geziler için inşa edilen köşk, yatak odası ve banyo tertibatı olmayan bir “seyir köşkü” dür.

Sultan II. Abdülhamit (1876–1909), tahta çıkışından sonra deniz kenarında yaşamayı tehlikeli bulduğundan dolayı, Dolmabahçe Sarayı yerine Yıldız Sarayı’na yerleşmiş, Çırağan Sarayı’na ait bazı bölümleri de bu saraya eklemiştir.

Sultan II.Abdülhamit, Yıldız Sarayı'nı kullanmaya başlayınca, Çadır Köşkü'nün yanından geçen çevre duvarı yükseltilmiş, daha evvel kapalı tutulan kapılarla geçiş sağlanmıştır.

Mithat Paşa’nın, Sultan Abdülaziz’i öldürttüğü iddiasıyla, Sultan II. Abdülhamit tarafından yargılanması için Sedir Köşkü’nün arkasına kurulan yargılama çadırı nedeniyle, köşkün adı Çadır Köşkü olarak kalmıştır. Bu yargılama sonunda Mithat Paşa, bu köşkün Bodrum katında 66 gün tutuklu kalmıştır. Bu olaydan sonra köşk uzun süre kapalı kalmış, yalnızca harem gezilerinde birkaç saatliğine kullanılmıştır.

Köşk Sultan II.Abdülhamit'in tahttan indirilmesinden sonra uzun yıllar kapalı kalmış, 1940 yılında Maliye Bakanlığı'nca İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne devredilmesi ve korunun "Yıldız Parkı" olarak adlandırılmasından sonra Çadır Köşkü onarılmış, 1949 -1960 yıllarında Avedis Çakır isimli pastane sahibi tarafından “Markiz Pastanesi” adıyla işletilmiştir.

1960 askeri darbesinin yönetimi, bu kullanımı uygun bulmayarak, köşkü boşalttırdı. Birkaç yıl sonra TBMM Başkanlığı, Ihlamur Kasrı`nda dönemin valisi Ord. Prof. Fahrettin Kerim Gökay`ın kurmuş olduğu Tanzimat Müzesi`ni zorla tahliye edince, Gökay`ın girişimi ile bu müze, boş Çadır Köşkü`nde kuruldu. Bu kullanım sonucunda, kapatılan panjurlar ve pencere içlerine Çadır Köşkü gerilen siyah kumaşlarla güneş ışığı ve hava akımı engellenmiş oldu. Köşkte merkezi ısıtma donanımı da olmadığı için, bina içeriden çürüdü, zemin parkeleri çökmeye başladı. Çatı akıntıları, tavan ve duvar süslemelerinin dökülmesine neden oldu. 1979`da İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile imzalanan protokolle Yıldız Parkı`nın ıslahı ve içindeki Malta Köşkü ve Çadır köşklerinin onarımı Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu tarafından üstlenildi. Malta Köşkü restore edilip döşenerek, halka açık çay salonu haline getirildi, fakat müze hemen tahliye edilemediği için, Çadır Köşkü`ne el sürülemedi, sadece çevresi onarılıp önündeki teras çiçek tarhları yapılarak, zemin çimentosu sökülüp traverten taşı kaplanarak ve döküm fenerleri dikilerek, çay bahçesi haline getirildi. Daha sonra yine Turing Kurumu`nun teklifi ile Tanzimat Müzesi için Gülhane Parkı`nda kurumun bir bina yaptırıp bütün objeleri elden geçirterek oraya nakletmesi ve Çadır Köşkü`nü restore ederek kafe olarak halka açması çözümü kabul edildi.

Alçak tavanlı bir zemin kat ile üzerindeki tam tek katta, ortada bir giriş holü ve yanlarda iki odadan oluşan köşk, kesme taştan yapılmış olup, kırmızı ve beyaz rengin hâkim olduğu bir cephe görüntüsüne sahiptir. Zemin altında ise yemekhane olarak yapıldığı düşünülen bir bodrum katı bulunmaktadır. Köşkün İstanbul Boğazı’na bakan cephesi üç bölümlüdür.

Cephenin ortasında dört desteği olan bir balkon yer alır. Süslemeli ve yuvarlak kemerli olan bu balkonun iki yanında ikişer çift pencereli odaların bulunduğu bölümler yer almaktadır. Köşkün havuza bakan arka cephesi, iki kollu merdiveni olan bir girişe sahiptir. Merdivenin iki kolu arasında kalan bölümde, bodrum kata girişi sağlayan bir kapı bulunmaktadır.

Sultan Abdülmecit döneminde yaptırılan saray, kasır ve köşklerde Avrupai mimarinin izleri ağır basar. Neo-Klasik, Neo-İslam ve Neo-Osmanlı etkileri birlikte kendini gösterir. Mimar Sinan’ın ölümü ile Osmanlı Mimarisinde ‘’Klasik Dönem’’ bir ölçüde kapanmıştır. Uzun süre etkileri sürmüş olmasına rağmen, Avusturya ve Fransa’nın öncülük ettiği Neo Klasik etkiler ağır basmıştır. Çadır köşkü de bu eserlerden biridir.


Lütfen yazımızla ilgili yorum yapmayı ve sosyal medyada paylaşmayı unutmayın! Yapacağınız yorumlar ve sosyal medya paylaşımları, sitemize destek olacağı gibi size daha güncel ve faydalı bilgiler aktarmamızı sağlayacaktır. Elinizde bu yapı ile ilgili daha fazla bilgi veya fotoğraf varsa, yorum kısmından bizimle paylaşabililirsiniz.



Bu yazımız hakkında yorum yapınız