SİNANPAŞA CAMİİ


Haritada Gör

Sinanpaşa Külliyesi Beşiktaş’ta, Barbaros Anıtı’nın bulunduğu parkın tam karşısında, Barbaros Bulvarı ile Beşiktaş Caddesi’nin birleştiği noktada yer alan külliye, cami, medrese, günümüze ulaşmayan mektep ile çifte hamamdan oluşmaktadır. Mimar Sinan’ın eseri olan külliyenin banisi, Sadrazam Rüstem Paşa’nın kardeşi Sinan Paşa’dır.

1548 - 1550 arasında Kaptan-ı Deryalık yapmış olan Sinan Paşa, külliyenin inşası bitmeden ölmüş (1553), külliye onun ölümünden sonra tamamlanmıştır. Kitabesinde, külliyenin bitiriliş tarihi 1555 olarak verilmiştir. Sinan Paşa’nın büyük ihtimalle, kendi camii yanında yapılmasını istediği türbe, burada yapılamamış ve Sinan Paşa ölünce, Üsküdar Mihrimah Sultan Camii haziresine gömülmüştür.

Beşiktaş Camii” de denilen Sinan Paşa Camii’nin, Mimar Sinan’ın mekan araştırmaları içinde farklı bir yeri bulunmaktadır. Üsküdar Mihrimah Sultan Camii’nde ve Şehzade Camii’nde kubbeli-kare strüktür şemasını uygulayan Sinan, ilk kez bu yapıda kubbeli altıgen şemasını denemiştir. Külliye bitmeden Sinan Paşa’nın ölmesi, caminin döneminin diğer yapılarına göre daha sade Sinanpaşa Külliyesi olmasına neden olmuştur. Yapı, beyaz kesme taş ve kırmızı tuğladan, ucuz bir duvar tekniği ile inşa edilmiş ve içi fazla süslenmemiştir. Ortada büyük ve derin bir aynalı tonoz, yanlarda ikişer kubbe ile örtülü beş açıklıklı son cemaat yeri,1749’da harime eklenmiştir. Enine gelişmiş dikdörtgen planlı harim 12.60m. genişliğindeki kubbe ile örtülmüştür. Kubbe, altıgen bir ayak sistemine oturtulmuş ve kubbeye geçişler küresel üçgenlerle sağlanmıştır. Yan mekanlar ikişer kubbe ile örtülmüş ve bu kubbelerle orta kubbe arasında kalan üçgen kısımlara, dört küçük kubbe yerleştirilmiştir ki bu küçük kubbelere, Sinan’ın İstanbul dışında başka hiçbir yapısında rastlanmamaktadır. Caminin sağ tarafında yer alan tek şerefeli minaresi, Osmanlı mimarisinde pek rastlanmayan biçimde, cami hacminin ortasında yükselmektedir. Gövdesi, üç sıra tuğla arasına bir sıra kesme taş yerleştirilerek örülmüş olan minarenin külahı kurşun kaplıdır. Yapının, iki kapılı avlusunun ortasında yer alan yekpare som beyaz mermerden yapılmış dört sütunlu, zarif saçaklı şadırvan özgündür. Şadırvanın dört yüzünde, Reisülküttap Mehmet Sıhhi Efendi’nin kitabesi yer almaktadır.

Mimar Sinan, Üsküdar Mihrimah Sultan Camii’nde olduğu gibi Sinan Paşa Camii’nde de son cemaat yerinin önüne ikinci bir saçak eklemiş ve ilk kez bu yapıda, avlu revakları arkasına medrese odaları yerleştirmiştir. On iki odası bulunan medrese,1890’da, 1930’lu yıllarda ve 1970 - 1972 arasında onarım görmüştür. Bu tamiratlar sonunda, yapı özgün durumunu yitirmiştir.

Caminin avlusunda bulunan 1641 - 1642 tarihli mektep, Kösem Sultan tarafından yaptırılmıştır.

Sinanpaşa Külliyesi Külliyeyi oluşturan diğer yapılardan oldukça uzakta yer alan hamamın, bir inşa yazıtı olmasa da Sinan Paşa’nın ölümünden sonra, 1555’de bitirildiği kabul edilir. Çifte hamam olarak düzenlenmiş yapının, kuzeyinde erkekler kısmı, güneyinde kadınlar kısmı yer almaktadır. Hamam, Mimar Sinan’ın 1547’de yapmış olduğu, Samatya’daki Yakup Ağa Hamamı’na boyut ve plan olarak benzemektedir.

Külliye kurulduğundan bu yana, muhtelif dönemlerde onarımlar görmüştür. 19.yy’da, cami iç mekanındaki kalem işleri yenilenmiştir. 1936 - 1937 yıllarında, Vakıflar İdaresi tarafından gerçekleştirilen onarımda, kuzey girişte bazı değişiklikler yapılmış, yine bu onarımda, caminin kıble duvarının doğu tarafına bitişik olan ve tarihi belli olmayan, mahfil ya da meşruta yıktırılmıştır. 1972 - 1974’de avluda ve medrese odalarında yenileme çalışmaları yapılmış, bu çalışmalar sırasında caminin 19.yy’a ait olan seçmeci üsluptaki bezemeleri, klasik üslupta bir bezeme ile değiştirilmiştir. 1999 - 2003 yılları arası Vakıflar İdaresince gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarında caminin üst örtüsündeki kurşun kaplamalar ve harimdeki kalem işleri yenilenmiştir.


Lütfen yazımızla ilgili yorum yapmayı ve sosyal medyada paylaşmayı unutmayın! Yapacağınız yorumlar ve sosyal medya paylaşımları, sitemize destek olacağı gibi size daha güncel ve faydalı bilgiler aktarmamızı sağlayacaktır. Elinizde bu yapı ile ilgili daha fazla bilgi veya fotoğraf varsa, yorum kısmından bizimle paylaşabililirsiniz.



Bu yazımız hakkında yorum yapınız